Klik op de foto om terug te gaan...

Santos Ortega (30 jun 1899 - 10 apr 1976)

Santos Ortega was een ferfent sigaarroker en stond ervoor bekend te roken terwijl hij acteerde. Volgens de overdracht stak hij menig script van andere acteurs met de sigaar in brand. Heel wat publiciteitsfoto's tonen hem met pijp/sigaar.  

 


Lengte: 5' 10" (1m 78)
Ogen: bruin
Huwelijken:
(1) Evelyn Elizabeth Fairbank (1926 - ?, gescheiden)
(2) Cynthia Beckett (rond 1949 -  )
     Dochter: gehuwd met Scott Anthony Mullen (3 kinderen)
     Zoon:
    
woonden allen in Tenafly, New Jersey.
Zus: Isabelle (1891 - ?)

Geboren als Santos Edward Ortega in New York City, New York als zoon van Rafael en Isabella Ortega. Zijn vader, van Spaanse origine, was geboren in Venezuela en zijn moeder Isabella Corbett was afkomstig uit Dublin, Ierland. Zijn vader zou ook een sigarenmaker geweest zijn die zich rond 1890 in New York City vestigde. Aanvankelijk studeerde hij er om priester te worden twee jaar aan het Seminarie van de Christian Brothers in de Pocantico Hills, N.Y., alvorens te beslissen dat het ambt niet voor hem was weggelegd. (What's On the Air Dec 1930)

Santos huwde op 30 dec 1923 met Evelyn Fairbank in New York City. Op zijn 17de begon hij op het podium te acteren naar verluid in een 'extravaganza' in het old Hippodrome Theater. Kort daarop ging hij de baan op met een zanggroep, om zich snel terug in de stad een rolletje te krijgen op Broadway. Santos huwde op 30 dec 1923 met Evelyn Fairbank, een 27 jarige weduwe, in New York City.
Onder de stukken waarin hij op de planken verscheen waren What's the Use (1926), What Never Dies (1926) en Marilyn 's Affairs (1933). Van daaruit schakelde hij op radio over, een medium dat zich net begon te ontwikkelen en waarmee duidelijke rekening mee moest gehouden worden!

Ortega vervoegde een kleine groep "Blackstone Plantation" (naar hun sponsor Blackstone Cigars), varieté-theater met muziek, gesprek en liederen (eerst op CBS-Radio daarna NBC-Radio 1929-33). Hij speelde er Don Roderigo samen met andere doorwinterde acteurs als Frank Crumit, Ted De Corsia (!) en Julia Sanderson toen zeer populair.
"Het was niet dat ik een Spaans dialect bezat of dat ooit eerder had gedaan; maar omdat mijn personage's naam Spaans klonk vond één van de rolverdelers 'Deze hier zou zeker wel een Spaans dialect moeten hebben ' ... Ik werd opgeroepen en daar ik 8 of 9 maanden in Caracas, Venezuela had verbleven  zei ik dat ik zou doen wat ik daar had gehoord. Ik deed dit en kreeg prompt de rol.'
Vervolgens verscheen hij regelmatig in "By Kathleen Norris" (bloemlezingen op CBS-Radio van 1930 tot 1940 en op NBC-Radio van 1940 tot 1941). Dit waren drama's die waren gebaseerd op werk van de beroemde schrijfster en die werden gebracht door actrice Ethel Everett die Miss Norris gestalte gaf. 

Ortega werd ook regulier lid van de groep die de voice-overs deed voor de excellente misdaadreeks "Gangbusters" (NBC-Blue naar CBS-Radio en terug naar NBC-Blue, naar ABC-Radio, naar CBS-Radio, naar Mutual Broadcasting 1935-57 inclusive). Dit was een reeks drama's gebaseerd op echte FBI dossiers en aan et eind van elke episode werd dan ook een beschrijving van een gezocht crimineel uitgezonden. Honderden misdadigers werden zo gearresteerd als rechtstreeks resultaat van dit buitengewone programma.

Natuurlijk, zoals gebruikelijk voor de carrière van een acteur werkzaam in OTR, zou deze onvolledig zijn zonder de injectie "soap" en ook voor Ortega was dit het geval: in "Myrt and Marge" (CBS-Radio 1931-47) een verhaal van twee showgirls, waarbij de oudste de jongere nieuweling de knepen van het vak binnen de showbiz aanleert. Vreemd genoeg werden de hoofdrollen er vertolkt door, in het echte leven, moeder en dochter Myrtle Vail en Donna Damerel Fick.

Dan verscheen "The Robert Burns Panatela Program" ten tonele een komedie/varieté show (CBS-Radio 1932-33) met in de hoofdrollen George Burns en diens vrouw Gracie Allen. Alhoewel zeer getrouwd speelden George en Gracie "singles" in deze show waarbij Gracie de setting verzorgde om George in één of andere lachwekkende situatie te krijgen. Frank Knight en Santos Ortega verzorgden de aankondigingen. En dan was er op CBS-Radio in 1933-34 de komedie "The White Owl Program" (nog meer sigaars sponsors misschien wel de reden waarom George er zo verslingerd op was!) een vervolg op de Panatela Show met opnieuw Burns en Allen. Ook hier waren Knight en Ortega de aankondigers.

"Big Sister" (CBS-Radio 1936-52) verhaald de gebeurtenissen uit het leven van de gezusters Evans en Ortega speelde hierin Dr. Duncan Carvell.

Link een pijnlijke Santos Ortega, rechts een lachende Mr. Ortega, foto's ter illustraties van de veelzijdigheid van soap acteurs. Santos speelde toen John Lane, een treurende echtgenoot wiens hart gebroken was in "Beyond These Valleys" (CBS, 1940) Inspecteur Richard Queen van de NYPD een rol voor het eerste gestalte gegeven door Santos Ortega (1939-47).

In weer een andere soap "The Man I Married" (NBC-Radio 1939-41, naar CBS-Radio 1941-42) speelde Van Heflin een aan lager wal geraakte Adam Waring, een onterfde zoon van een miljonair die, met zijn vrouw een nieuw leven wil starten in een kleine stad. Hier vertolkte Santos de rol van Phineas Grant.  

In "Ellery Queen" een zeer goed gemaakte misdaadreeks was een jonge Hugh Marlowe oorsponkelijk de gesofisticeerde Ellery die misdaden hielp oplossen zonder hiervoor direct betaald te worden, bewerend dat hij zijn werk gewoon als research beschoudwde voor de populaire boeken die hij schreef. Eigenlijk hielp hij zijn vader Inspecteur Richard Queen van de NYPD een rol voor het eerste gestalte gegeven door Santos Ortega (1939-47). Hij liet rol van "Lee Kirby" in de serie Myrt and Marge vallen om deze rol op te nemen.
Over zijn rol in de serie zei Ortega: "Ik dacht dat het een goeie uur lange show was ... omdat de figuur van de inspecteur zoveel facetten had, zo veelzijdig was. Natuurlijk wanneer ze gingen inkorten tot een half uur was dit commerciëel gezien iets totaal anders. Dan kon je er niet alle dingen in kwijt omdat, achteraf bekeken, de ster en held uiteindelijk Ellery bleef, van wie ik altijd gedacht heb dat het een stijve hark was."

In de "Big Sister" spin-off "Bright Horizon" (CBS-Radio 1941-45) was Ortega een regelmatige gast in dit verhaal van een verbitterde zanger die zich voordoet als een warme idealist. Ortega was ook de verteller van "Green Valley U.S.A." (CBS-Radio 1942-44) die de gebeurtenissen weergaf in de levens van inwoners uit een kleine boerendorp.

Vier acteurs speelden de hoofdrol in de detectivereeks "Bulldog Drummond"(Mutual 1941-47 en opnieuw in 1953-54). De eerste was George Coulouris, de tweede was Santos Ortega (1942-43), als derde Ned Wever enten slotte ook Sir Cedric Hardwicke. Elk gaven op eigen wijze vorm aan de knappe Engelsman (nu "werkend in de V.S.A.") Kap. Hugh Drummond, bijgenaamd Bulldog omwille van zijn volharding bij het opsporen van misdadigers.

Vele zullen zijn rol herinneren in "The Adventures of Nero Wolfe" (detective) (NBC-Blue naar ABC-Radio 1943-44 en Mutual 1945-46). J.B. Williams speelde maar kort de rol van Wolfe namelijk toen de serie voor het eerst werd uitgezonden op het New England Network mid 1943. Toen het overging naar ABC-Radio later in 1943 nam Ortega die rol over. Ortega werd kundig bijgestaand door John Gibson als "zijn assistent, Archie". De Schepper van dit karakter, Rex Stout, vond de acteurs wel prima maar de plots niet. Niks van Stout's originele matiriaal werd gebruikt en ABC-Radio's hoofd scriptschrijver nam het overgrote merendeel van de scripts voor zijn rekening, scripts die Stout zelfs weigerde te beluisteren. Stout, ontving echter wel de royalties voor het gebruik van zijn karakters (Wolfe, Archie, en Inspecteur Cramer).... Nero Wolfe kwam niet terug naar ABC-Radio na 1944 omwille van onenigheid op zakenvlak. Ortega speelde de gewichtige, vreemde, orchidee liefhebbende gourmet die nooit zijn thuis verliet, het schoolvoorbeeld van een "armchair detective" tot in de perfectie. Assistent Archie deed al het loopwerk en bracht de hints tot bij zijn baas die vervolgens het mysterie oploste. Nero Wolfe had zijn eigen kok alsook iemand die hielp bij de verzorging van zijn 10 000 orchideën! Ortega's kenmerk in dit programma kwam bij de start van het programma waarbij begon met zijn diepe ademhaling. 

Van 1944-46 was hij één van de vier acteurs die de beroemde advocaat "Perry Mason" op CBS-Radio (1941-55) speelde. Er waren eigenlijk meer vuurgevechten dan rechtzaaldrama's op radio dit in tegenstelling tot de latere tv-versie met Raymond Burr.

Santos was regelmatig te horen in de misdaadreeks "Crooked Square" (bloemlezingen - Mutual 1945)

Na het eindigen van Ellery Queen een wijziging van rol? - Jazeker! Santos voorzag zichzelf van de rol van "Charlie Chan" in een misdaadreeks die op NBC Blue begon (naar Mutual, naar NBC-Red, naar ABC-Radio en terug naar Mutual 1932-48 inbegrepen) Ortega was de derde acteur die de geliefde Oosterse detective speelde op radio (1947-48), hij werd voorafgegaan door Walter Connally en Ed Begley en werd nog gevolgd door een vierde: William Rees. Het radiopubliek adoreerde de genietbare Chan, zijn wijze spreuken en van de manier waarop hij misdaden oploste over de gehele wereld. Steeds geholpen door "Zoon Nummer1 Lee" (er waren in totaal 14 Chan nakomelingen).

Van 1944-46 was Ortega één van de vier acteurs die de beroemde advocaat "Perry Mason" op CBS-Radio (1941-55) speelde. Staats Cotsworth (links) als "District Attorney" en Santos Ortega "Public Defender," maken deel uit van de dramatiseringen van authentieke zaken in de nieuwe MBS reeks "Roger Kilgore, Public Defender." Dinsdag avond (10 to 10:30 pm. EDT) 

In 1947 maakte "The Shadow" (CBS-Radio naar NBC-Radio, naar Mutual 1930-54) gebruik van Ortega's uitzonderlijke talenten als één van de zes acteurs die Commissioner Weston speelde in deze langlopende reeks. Een van de andere 6 was Ted de Corsia. Orson Welles speelde op de jonge leeftijd van 22 de originele "Shadow". De wat verwende rijke playboy & wereldreiziger die verbazingwekkend handig is met twee revolvers (die hij ook altijd bij zich had) en bovendien de kracht had 'om de geest van zijn tegenstanders te bedwelmen" door een vorm van hypnose waardoor hij voor hen onzichtbaar werd. Hij verborg zijn gezicht omdat dit was beschadigd toen hij voor de Verenigde Staten als spion werkte gedurende WOI. "The Shadow"ook gekend onder zijn naam Lamont Cranston werkte met politiecommissaris Weston om de misdaad in de grote stad uit te roeien. Daar zijn karakter niet altijd moest opdraven was Ortega in de gelegenheid om zonder veel problemen andere rollen op te nemen.

Onderweg deed hij ook een spelshow "Who-Dun-It" voor CBS-Radio in 1948... hierin werd een mysterie opgevoerd en wie van de vier kandidaten uit het publiek die de dader kon aanwijzen won  $100.00 . Bob Dixon was de gastheer en Ortega speelde Inspecteur Slade.
"Criminal Case Book" (crimi op NBC-Radio 1948) bracht verhalen van de armoedige levens van misdadigers en waarin we Ortega regelmatig aan het werk hoorden. Net als in het snel weer verdwenen crimi-drama voor Mutual genaamd "Roger Kilgore, Public Defender" (1948) eerst nog met Raymond Edward Johnson (de latere "Inner Sanctum" gastheer) daarna Ortega als pro deo advocaat.

Ortega nam ook de hoofdrol op zich in de uitstekend geschreven crimi-reeks "The Affairs of Peter Salem" (Mutual 1949-53) over een detective in een kleine stad die zijn hersenen gebruikt op misdadigers uit de grote stad te slim af te zijn.

Een hoofdrol in de dagenlijkse crimi "Hannibal Cobb" (ABC-Radio 1950-51) waarbij hij een detective speelde die betrokken raakt in het privé leven van zijn cliënten. Gelijktijdig werd ook een televisie versie uitgezonden met Chuck Webster in de hoofdrol. Van de radioserie is niet veel geweten.

In "City Hospital" (CBS-Radio 1951-58) speelde hij de hoofdrol van Dr. Barton Crane, medisch directeur in een grootstad met grote betrokkenheid op het welzijn van de levens van de patiënten. De radioversie werd uiteindelijk ook de basis voor de tv-reeks. Ortega, echter leek meer en meer aangetrokken tot misdaadreeksen.

De opkomst van televisie nam Santos toch nog wat op snelheid zo leren we van een krantenartikel  "Twee veteranen met 20 jaar radioervaring, Michael Fitzmaurice en Santos Ortega, lichten hun wantrouwen tav televisie toe aan de hand van een universeel herkenbaar woord - geld. Ze verdienen nu goed en gemakkelijk geld in radio. Nu komt dit ernstig in gevaar zegt Mr.Fitzmaurice. Ortega is net zo wantrouwig tav televisie als Fitzmaurice maar verschilt wel van mening op één punt. Hij denkt namelijk dat radio acteurs televisie werk moeten starten, voor het geval radio op één dag komt te verdwijnen." (Artikel: Many Radio Stars Wish Video Wasn't Invested by John Crosby - Pittsburgh Post-Gazette, 25 sep 1949).

Voorwaar een heldere blik en correct inschatting van wat ging gebeurenSantos maakte ook enkele films: "The Family Secret" (1951) en "Crowded Paradise" (1956). Santos had ook geen probleem bij het omschakelen naar TV juist omwille van zijn toneelervaring en nauwe contacten binnen het wereldje. Hij bleef werken voor radio, maar dan hoofdzakelijk voor 'eenmalige' optredens.

April 1966 - One, two, three: and so begins the eleverh year for the top-rated daytime dramatic series, "As the World Turns," televised Mondays through Fridays, 1:30-2:00 PM; ET, over the CBS Television Network. Here, Santos Ortega and Helen Wagner, who play Granpa and Nancy Hughes, two of the key characters on the series, blow out the candles, marking 10 successful years of "As the World Turns". Santos Ortega als William 'Grandpa' Hughes in de soap "As The World Turns," de publieke reactie was zo overweldigend dat hij de rol definitief kreeg toegewezen.

Op TV werd hij ingehuurd voor een éénmalig optreden als William 'Grandpa' Hughes in de soap "As The World Turns," de publieke reactie was zo overweldigend dat hij de rol definitief kreeg toegewezen. Een rol die hij 20 jaar lang zou spelen (1956-76). "ATWT" was 20 jaar ook de Nr 1 in soaps (1958-78). Ortega als grootvader met veterane Helen Wagner (50 jaar in dezelfde rol!)speelden ook live toen ze (buiten hun weten om) werden onderbroken door het bulletin die aankondigde dat president John F. Kennedy was neergeschoten. Het was pas toen ze hun scene hadden voltooid en de set verlieten dat ze het vreselijke nieuws vernamen. Vrijwel onmiddellijk kwam Walter Cronkite op het scherm voor een langere onderbreking van alle programmering. Het is een dag die de acteurs nooit zouden vergeten. "ATWT" was de eerste soap overdag van een halfuur lang. In totaal verwierf het 42 Daytime Emmy Awards. Andere leden van de rolverdeling waren Don Hastings die 45 jaar Dr. Bob Hughes speelde alsook Marisa Tomei, Meg Ryan, Cicely Tyson en de van een prachtige stem voorzien James Earl Jones.
Toen werd aangekondigd dat Grandpa Hughes zijn 70ste verjaardag zou vieren spoorde met de kijkers aan een kaartje te sturen. Enkele dagen later ging de boodschapper van het productiehuis de post ophalen. Na de situatie te hebben overzien zond hij een SOS en liet een vrachtwagen van twee-ton aanrukken waarbij Grandpa Hughes een aanzienlijke bijdrage had geleverd om de noodlijdende post een hart onder de riem te steken: 175 000 kaartjes. Wanneer Grandpa Hughes (Ortega) overleed vond zijn schoondochter hem "slapend" in zijn favoriete stoel maar Grandpa was zo'n bepalende figuur binnen de familie dat hij nog maanden na zijn overlijden bleef in de reeks vermeld worden. Vreemd genoeg, overleed Ortega zelf kort hierna april 1976 in Ft.Lauderdale, Florida aan een ongekende oorzaak.

Santos Ortega was een sterke vertegenwoordiger van Old Time Radio. Als het over zijn carrière gaat is er dan ook geen twijfel over zijn talen noch over zijn veelzijdigheid.


Klik als je denkt ons te kunnen helpen...!


Referenties
(1)
5 Mar 2009 Old Time Radio column by the late Betsy W(einberg).
(2) Wikipedia
(3) Otrrpedia.net

(4) IMDb
(5) Santos Ortega: Any Detective He Didn't Play?, Jim Widner, Radio Recall, 2013
(6) IBDB

Bijkomende video & audio bronnen
(1) You died last night (Audio clip, 1 apr 1962)

(2) The Man who Played God (Ford Theater, 21 dec 1947)
(3) Santos in As The World Turns
(Youtube video vlip, 1950s)
(4) Old Time Radio downloads

Pagina aangemaakt 21 okt 2013
Laatste update 29 mei 2016

t e r u g   n a a r    L i j s t   v a n   V e r d a c h t e n


 
Inleiding | Plattegrond | Q.B.I. | Liist Verdachten | Wie?  | Q.E.D. | Moord en scene | Nieuw | Auteursrecht
Copyright © MCMXCIX-MMXIII   Ellery Queen, een website rond deductie. Alle rechten voorbehouden.